Zasady rozliczeń w walutach obcych.

Zniesienie indywidualnych zezwoleń dewizowych.

Nowelizacja kodeksu cywilnego (nowe brzmienie art. 358 ) oraz ustawy prawo dewizowe (uchylono art. 9 pkt 15) zniosła z dniem 24 stycznia 2009 r. konieczność uzyskiwania indywidualnych zezwoleń dewizowych w Narodowym Banku Polskim. Z tym dniem wprowadzono tym samym swobodę rozliczeń w walutach obcych między polskimi podmiotami. Wskazanie w umowie ceny w walucie obcej nie jest równoznaczne z tym, że zapłata także nastąpi w tej walucie.

Zgodnie z nowym brzmieniem art. 358 § 1 kodeksu cywilnego, jeżeli przedmiotem zobowiązania jest suma pieniężna wyrażona w walucie obcej, dłużnik może spełnić świadczenie w walucie polskiej, chyba że ustawa, orzeczenie sądowe będące źródłem zobowiązania lub czynność prawna zastrzega spełnienie świadczenia w walucie obcej.

Powyższy zapis ustawowy oznacza, iż:

- jeżeli określono w umowie wartość świadczenia w walucie obcej, a nie uzgodniono kwestii co do waluty, w jakiej zapłata powinna nastąpić, wówczas dłużnik może dokonać zapłaty w walucie krajowej;

- jeżeli określono w umowie wartość świadczenia w walucie obcej i ponadto uzgodniono, że zapłata także nastąpi w walucie obcej, wówczas dłużnik obowiązany jest dokonać zapłaty w walucie obcej.

UWAGA:

Samo zapisanie w umowie wartości świadczenia w walucie obcej jest niestety niewystarczające dla podmiotu, który chce otrzymać zapłatę w tej walucie. Konieczne jest uregulowanie w umowie, że również zapłata ma nastąpić w walucie obcej.

Przeliczenie waluty obcej na złote w myśl przepisów kodeksu cywilnego

Zgodnie z zasadą swobody umów wskazaną w kodeksie cywilnym strony umowy mogą wskazać kurs właściwy jaki będzie obowiązywał przy dokonywaniu przeliczeń. Jeżeli strony tego nie uregulują, wówczas zastosowanie znajdzie zasada uregulowana w kodeksie cywilnym w art. 358 § 2, zgodnie z którym wartość waluty obcej określa się według kursu średniego ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski z dnia wymagalności roszczenia, chyba że ustawa, orzeczenie sądowe lub czynność prawna stanowi inaczej. W razie zwłoki dłużnika wierzyciel może żą­dać spełnienia świadczenia w walucie polskiej wed­ług kursu średniego ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski z dnia, w którym zapłata jest doko­na­na.

Przeliczenie waluty obcej na złote w myśl przepisów podatkowych (VAT i CIT).

Dla celów podatku VAT:

Od 1 grudnia 2008 r. zmieniły się zasady przeliczania faktur wyrażonych w walutach obcych.

1. Z dniem 1 grudnia 2008 r. zasady przeliczania faktur wyrażonych w walutach obcych wynikają bezpośrednio z regulacji ustawowych (art. 31a ustawy o VAT).

2. Przeliczenia kwot wyrażonych w walutach obcych dokonuje się według kursu średniego danej waluty obcej ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski na ostatni dzień roboczy poprzedzający dzień powstania obowiązku podatkowego.

3. Jeżeli zgodnie z przepisami ustawy lub przepisami wykonawczymi do ustawy można wystawić fakturę przed powstaniem obowiązku podatkowego i podatnik wystawi ją w przewidzianym przepisami terminie, a kwoty określone są walucie obcej, przeliczenia na złote dokonuje się według kursu średniego danej waluty obcej ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski na ostatni dzień roboczy poprzedzający dzień wystawienia faktury.

Dla celów podatku dochodowego (CIT):

Zgodnie z przepisami ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych:

1. Przychody wyrażone w walucie obcej przelicza się na złote wg kursu średniego ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień uzyskania przychodu (art. 12 ust.2 ustawy pdop);

2. Poniesione koszty wyrażone w walucie obcej przelicza się na złote wg kursu średniego ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień poniesienia kosztu (art.15a ust. 6 ustaw pdop), którym w myśl art. 15a ust. 7 ustawy pdop jest data faktury kontrahenta lub inny dokument księgowy.

Podsumowując, ustawodawca wprowadzając zmiany do ustawy o podatku od towarów i usług chciał ujednolicić stosowanie zasad co do przeliczania wartości faktur wyrażonych w walutach obcych. Niemniej jednak wprowadzenie m.in. przeliczania kursu waluty w zależności od powstania obowiązku podatkowego w podatku VAT na pewno tej jednolitości w podatkach nie posłużyło.

Z powyższego wynika, że jednolite zasady co do przeliczania kursów walut w zakresie podatku VAT i podatku dochodowego (CIT) niestety nie będą regułą.

Sławomir Janiak

Tax Specialist